Behandelingen bij borstkanker: wat u moet weten over opties, voordelen en aandachtspunten

Borstkankerzorg is maatwerk. Het behandelplan hangt af van tumorkenmerken (zoals stadium, hormoonreceptorstatus en HER2), uw algemene gezondheid en persoonlijke voorkeuren. Vaak worden methoden gecombineerd: chirurgie om de tumor te verwijderen, gevolgd door bestraling om lokaal risico te verkleinen, en systemische behandelingen zoals chemotherapie, hormoontherapie of gerichte therapie om (micro)uitzaaiingen aan te pakken. In Nederland wordt dit plan opgesteld door een multidisciplinair team in het ziekenhuis, waarbij u samen beslissingen neemt. Begrijpen hoe de behandelmethoden werken en welke voordelen en aandachtspunten daarbij horen, helpt om gerichte vragen te stellen en passende keuzes te maken in uw omgeving.

Hoe werken behandelmethoden bij borstkanker?

Elke behandelvorm grijpt op een andere manier in. Chirurgie (borstsparend of borstamputatie) verwijdert tumorweefsel; vaak worden ook lymfeklieren onderzocht. Radiotherapie verkleint het risico op lokale terugkeer van kanker na chirurgie. Chemotherapie werkt systemisch en is gericht op het doden van snel delende cellen. Gerichte therapieën, zoals anti-HER2-middelen bij HER2-positieve tumoren, remmen specifieke groeisignalen. Immunotherapie kan het afweersysteem activeren bij bepaalde subtypen. Hormoontherapie is bedoeld voor hormoonreceptor-positieve tumoren en remt de invloed van oestrogenen op de kankercellen. De keuze en volgorde hangen af van de kenmerken van de tumor en het behandeldoel.

Wat is de rol van hormoontherapie?

Hormoontherapie speelt een centrale rol bij hormoonreceptor-positieve borstkanker (ER- en/of PR-positief). De behandeling vermindert de stimulatie van kankercellen door oestrogenen of blokkeert de werking daarvan op de tumor. Daarmee verlaagt zij de kans op terugkeer na operatie (adjuvant) of kan groei worden afgeremd bij uitgezaaide ziekte. In de praktijk wordt hormoontherapie vaak langere tijd gegeven (meestal meerdere jaren), en soms gecombineerd met andere middelen, zoals CDK4/6-remmers, afhankelijk van het stadium en risicoprofiel. Voor mannen met borstkanker kan hormoontherapie eveneens worden ingezet wanneer de tumor hormoongevoelig is.

Dit artikel is uitsluitend bedoeld voor informatieve doeleinden en is geen medisch advies. Neem bij vragen of klachten contact op met een gekwalificeerde zorgprofessional voor persoonlijk advies en behandeling.

Veelvoorkomende vormen van hormoontherapie

Er zijn verschillende vormen, afgestemd op de hormonale status. - Selectieve oestrogeenreceptormodulatoren (zoals tamoxifen) blokkeren oestrogeenreceptoren op tumorcellen en worden vaak ingezet bij zowel pre- als postmenopauzale patiënten. - Aromataseremmers (bijvoorbeeld anastrozol, letrozol, exemestaan) verlagen de oestrogeenproductie in het lichaam en worden vooral gebruikt na de menopauze of in combinatie met onderdrukking van de eierstokfunctie. - Ovariële suppressie of ablatie (medicamenteus of chirurgisch) vermindert de oestrogeenproductie bij premenopauzale vrouwen en kan worden gecombineerd met tamoxifen of een aromataseremmer. De keuze hangt af van leeftijd, menopauzestatus, risicoprofiel, comorbiditeit en voorkeuren.

Bijwerkingen en aandachtspunten

Bijwerkingen verschillen per middel en persoon. Veelvoorkomende klachten zijn opvliegers, nachtelijk zweten, vaginale droogheid, stemmingswisselingen en vermoeidheid. Aromataseremmers kunnen spier- en gewrichtsklachten geven en op termijn botdichtheid verminderen; botgezondheid volgen en leefstijladviezen (beweging, calcium en vitamine D volgens advies) zijn belangrijk. Tamoxifen kan, zelden, een verhoogd risico op trombose of baarmoederslijmvliesafwijkingen geven; meld ongebruikelijke bloedingen. Let op mogelijke geneesmiddelinteracties (bijvoorbeeld bepaalde antidepressiva bij tamoxifen). Bespreek kinderwens en vruchtbaarheidsopties vóór start van behandeling. Wanneer u hinderlijke klachten ervaart, bestaan vaak alternatieven of ondersteunende maatregelen.

Samen beslissen en nazorg in uw omgeving

In Nederland is er ruime aandacht voor samen beslissen, inclusief uitleg over de voordelen, risico’s en onzekerheden per optie. Stel vragen over het doel (genezing, risicoverlaging of ziektecontrole), verwachte duur en monitoring. Revalidatie- en nazorgtrajecten—zoals fysiotherapie bij lymfoedeem, psychosociale ondersteuning en begeleiding bij terugkeer naar werk—maken vaak deel uit van het zorgpad. Let op signalen van late effecten en bespreek leefstijl, zoals bewegen, voeding, alcohol en rookstop. Goede communicatie met uw behandelteam en de huisarts helpt om tijdig bij te sturen.

Wanneer wordt welke combinatie gekozen?

De combinatie van opereren, bestralen en systemische therapie wordt afgestemd op het tumortype en stadium. Bij kleine, hormoonreceptor-positieve tumoren kan bijvoorbeeld borstsparende chirurgie met radiotherapie en aansluitend hormoontherapie volstaan. Bij agressievere of grotere tumoren kan eerst chemotherapie of gerichte therapie worden gegeven om de tumor te verkleinen (neoadjuvant). Bij uitgezaaide ziekte ligt de nadruk op ziektecontrole en kwaliteit van leven, waarbij hormoontherapie vaak eerste keus is bij hormoongevoelige tumoren, eventueel gecombineerd met doelgerichte middelen.

Praktische tips voor het gesprek met uw zorgteam

• Vraag naar de rationale: hoe werken de voorgestelde behandelmethoden bij borstkanker in uw situatie?
• Bespreek de rol van hormoontherapie in de behandeling, inclusief duur en controleafspraken.
• Laat de veelvoorkomende vormen van hormoontherapie en alternatieven helder uitleggen.
• Vraag naar bijwerkingen en belangrijke aandachtspunten, inclusief impact op werk, intimiteit en dagelijkse activiteiten.
• Informeer naar beschikbare lokale diensten voor ondersteuning in uw omgeving, zoals oncologische fysiotherapie of psychosociale zorg.

Tot slot: behandelkeuzes veranderen naarmate nieuwe inzichten beschikbaar komen. Blijf in gesprek met uw behandelteam en geef aan wat voor u belangrijk is. Zo ontstaat een behandelplan dat niet alleen medisch passend is, maar ook aansluit bij uw leven en voorkeuren.